# آب سیاه (گلوکوم): انواع، تشخیص و درمان

> گلوکوم به عصب بینایی آسیب می زند و ابتدا دید محیطی را می گیرد، بنابراین تا مراحل پیشرفته بدون علامت است. آنچه از دست می رود بازنمی گردد، اما درمان به موقع پیشرفت را متوقف می کند. این مطلب انواع، روش های تشخیص و گزینه های درمان را توضیح می دهد.
> صفحه اصلی این مقاله: https://nooralborz.com/blog/glaucoma-types-diagnosis-treatment
> دسته: گلوکوم و فشار چشم
> انتشار: ۲۹ شهریور ۱۴۰۵
> زمان مطالعه: 5 دقیقه

## متن مقاله

گلوکوم یا آب سیاه یک بیماری واحد نیست؛ گروهی از بیماری هاست که در همه آن ها عصب بینایی به تدریج آسیب می بیند. در بیشتر موارد فشار داخل چشم بالاتر از تحمل آن عصب است. ویژگی مشترک و خطرناک آن ها این است که ابتدا دید محیطی را می گیرند و دید مرکزی تا مراحل دیررس سالم می ماند، بنابراین فرد متوجه از دست رفتن میدان دید خود نمی شود.

## فشار چشم چیست و چرا بالا می رود؟

داخل چشم مایعی ساخته می شود که پس از گردش باید از مسیرهای تخلیه خارج شود. اگر تخلیه به خوبی انجام نشود، فشار بالا می رود. این فشار به رشته های عصب بینایی آسیب می زند. نکته مهم این است که فشار بالا همیشه با گلوکوم برابر نیست و گلوکوم همیشه با فشار بالا همراه نیست: بعضی افراد فشار بالا دارند و آسیب عصبی ندارند و بعضی با فشار در محدوده طبیعی دچار آسیب می شوند.

## انواع اصلی

در گلوکوم زاویه باز، که نوع شایع آن است، مسیر تخلیه ظاهرا باز است اما کارایی آن کم شده؛ بیماری آهسته و بدون علامت پیش می رود.

در گلوکوم زاویه بسته، مسیر تخلیه مسدود می شود. این انسداد می تواند تدریجی باشد یا ناگهانی؛ شکل حاد آن با درد شدید چشم و سر، قرمزی، تاری دید، دیدن هاله دور چراغ ها و گاهی تهوع و استفراغ همراه است و اورژانس چشم پزشکی محسوب می شود.

گلوکوم ثانویه در پی بیماری یا رویداد دیگری ایجاد می شود: التهاب داخل چشم، ضربه، دیابت پیشرفته یا مصرف طولانی مدت کورتون. گلوکوم مادرزادی هم وجود دارد و در نوزادان با اشک ریزش، حساسیت به نور و بزرگ شدن قرنیه خود را نشان می دهد.

## چه کسانی بیشتر در خطرند؟

- افراد بالای چهل سال، و با افزایش سن بیشتر
- سابقه خانوادگی گلوکوم
- فشار داخل چشم بالا
- قرنیه نازک
- دیابت و بیماری های عروقی
- نزدیک بینی یا دوربینی شدید
- مصرف طولانی مدت کورتون، خوراکی یا قطره ای

## تشخیص چگونه انجام می شود؟

با مجموعه ای از بررسی ها، نه با یک عدد: اندازه گیری فشار داخل چشم، معاینه سر عصب بینایی، بررسی ضخامت قرنیه که بر تفسیر فشار اثر می گذارد، تست میدان بینایی که کارکرد را می سنجد، و تصویربرداری OCT که ضخامت لایه عصبی را اندازه می گیرد. آنچه تشخیص را قطعی می کند، تطابق این یافته ها و سپس مقایسه آن ها در طول زمان است.

به همین دلیل نخستین مجموعه تست ها، مبنای مقایسه آینده است و تکرار دوره ای آن ها بخشی از درمان محسوب می شود.

## درمان چه گزینه هایی دارد؟

هدف همه درمان ها یکی است: پایین آوردن فشار داخل چشم تا حدی که آسیب بیشتر متوقف شود. سه راه برای این کار هست: قطره، لیزر و جراحی. قطره ها معمولا خط اول اند، لیزر SLT در گلوکوم زاویه باز می تواند درمان اول هم باشد و لیزر YAG در نوع زاویه بسته راه تازه ای برای مایع باز می کند. جراحی وقتی مطرح می شود که این ها کافی نباشند؛ یک کارآزمایی تصادفی در سال ۲۰۲۶ نشان داد در گلوکوم پیشرفته، جراحی ترابکولکتومی سرعت از دست رفتن میدان بینایی را بیشتر از درمان دارویی کم کرد. مقایسه کامل روش ها، شواهد تازه و نکته های مصرف قطره در مطلب [درمان گلوکوم: قطره، لیزر یا جراحی](https://nooralborz.com/blog/glaucoma-treatment-options) آمده است.

## چه زمانی باید فورا مراجعه کرد؟

- درد شدید چشم و سر همراه با قرمزی و تاری دید
- دیدن هاله رنگی دور چراغ ها همراه با تهوع
- افت ناگهانی دید
- در نوزادان: اشک ریزش، حساسیت شدید به نور و بزرگ به نظر رسیدن چشم

این ها می توانند نشانه حمله حاد گلوکوم باشند که درمان فوری لازم دارد. اورژانس چشم بیمارستان شبانه روزی است.

## زندگی با گلوکوم

گلوکوم بیماری مزمن است و درمان آن ادامه دار. سه چیز نقش اصلی را دارند: مصرف منظم قطره ها، حضور در ویزیت های پیگیری حتی وقتی هیچ تغییری احساس نمی کنید، و اطلاع دادن سابقه خانوادگی به بستگان درجه یک، چون آن ها هم باید غربالگری شوند. دید از دست رفته بازنمی گردد، اما دیدی که باقی مانده قابل حفظ است.

## پژوهش های تازه درباره تشخیص گلوکوم چه می گویند؟

- **بسیاری نمی دانند گلوکوم دارند:** متاآنالیز سال ۲۰۲۴ برآورد تازه ای از شیوع گلوکوم در بزرگسالان بالای چهل سال ارائه کرد که کمی بیشتر از برآوردهای قبلی بود. چون بیماری بی علامت است، معاینه دوره ای پس از چهل سالگی تنها راه یافتن آن است.
- **چند آزمون میدان بینایی در ابتدای کار:** مطالعه ای در سال ۲۰۲۵ نشان داد انجام چند آزمون میدان بینایی در ماه های اول پس از تشخیص، که راهنماها توصیه می کنند، با روش های آزمون سریع تر زودتر و کم هزینه تر به دست می آید و تغییرات را زودتر نشان می دهد.
- **آسیب مرکزی زودتر از آنچه تصور می شد:** کارآزمایی تصادفی سال ۲۰۲۵ نشان داد نوعی الگوی سریع آزمون میدان بینایی برای یافتن آسیب مرکز دید در گلوکوم خفیف کافی است، هرچند الگوی تخصصی تر برای نقص های ظریف حساس تر است. انتخاب الگو را پزشک انجام می دهد.
- **گلوکوم با فشار طبیعی:** یک کارآزمایی تصادفی متقاطع در سال ۲۰۲۶ بهبود برخی شاخص های عملکرد عصب را با مکمل نیکوتین آمید در گلوکوم با فشار طبیعی نشان داد؛ نویسندگان مطالعات طولانی تر را لازم دانسته اند. این مکمل جای درمان کاهش فشار را نمی گیرد و مصرف آن باید با پزشک هماهنگ شود.

راهنمای گلوکوم زاویه باز آکادمی چشم پزشکی آمریکا در سال ۲۰۲۵، ترکیب اندازه گیری فشار، بررسی عصب بینایی، OCT و آزمون میدان بینایی را پایه تشخیص و پیگیری می داند. مقاله های علمی تازه درباره گلوکوم در [کتابخانه علمی بیمارستان](https://nooralborz.com/library/glaucoma) نمایه شده اند.

## در بیمارستان چشم پزشکی نور البرز در کرج چه مسیری طی می شود؟

ارزیابی شامل اندازه گیری فشار چشم، معاینه عصب بینایی و تست های تکمیلی مانند میدان بینایی و OCT است که در واحد پاراکلینیک انجام می شوند. خدمات مرتبط در صفحه [گلوکوم و آب سیاه](https://nooralborz.com/services/glaucoma-water-black) و بخش [گلوکوم](https://nooralborz.com/services/category/glaucoma) آمده است.

## تست میدان بینایی چه چیزی را نشان می دهد؟

نقشه ای از نواحی ای که چشم شما می بیند و نمی بیند. گلوکوم ابتدا نقاط کوری در میدان محیطی می سازد که مغز آن ها را پر می کند و فرد متوجه نمی شود. این تست همان چیزی است که آن نقاط را آشکار می کند و تکرار دوره ای آن نشان می دهد بیماری پایدار مانده یا پیش رفته است. نتیجه به همکاری بیمار وابسته است، بنابراین خستگی یا بی دقتی در حین تست می تواند نتیجه را تغییر دهد و گاهی تکرار لازم می شود.

## ورزش و سبک زندگی با گلوکوم

فعالیت هوازی منظم برای بیشتر بیماران مفید است. آنچه توصیه نمی شود، حرکاتی است که فشار داخل چشم را به شدت بالا می برند: وارونه شدن طولانی، بلند کردن وزنه های بسیار سنگین با حبس نفس، و برخی حرکات یوگا با سر رو به پایین. مصرف مایعات به مقدار زیاد در یک نوبت هم بهتر است تقسیم شود. درباره ورزش خود با پزشک گفت و گو کنید؛ پاسخ برای هر نوع گلوکوم یکسان نیست.

## قدم بعدی

ارزیابی و درمان این موضوع در **بیمارستان چشم پزشکی نور البرز** در کرج انجام می شود. مطالب [آب مروارید](https://nooralborz.com/blog/cataract-symptoms-causes-treatment-guide) و [رتینوپاتی دیابتی](https://nooralborz.com/blog/diabetic-retinopathy) را هم ببینید. خدمات مرتبط در صفحه [گلوکوم (آب سیاه)](https://nooralborz.com/services/glaucoma-water-black) است. برای نوبت از [برنامه پزشکان و نوبت دهی](https://nooralborz.com/schedule) استفاده کنید و برای پوشش هزینه به [بیمه های طرف قرارداد](https://nooralborz.com/insurance) و [تعرفه ها](https://nooralborz.com/prices) سر بزنید.

## منابع

- Primary Open-Angle Glaucoma Preferred Practice Pattern 2025 — American Academy of Ophthalmology — 2025 — https://www.aao.org/education/preferred-practice-pattern/primary-open-angle-glaucoma-ppp
- Prevalence of glaucoma among US adults in 2022 — JAMA Ophthalmology — 2024 — DOI: 10.1001/jamaophthalmol.2024.3884 — PMID: 39418040
- The frontloading approach to meet guideline-recommended visual field testing for glaucoma: time and cost — Ophthalmology Glaucoma — 2025 — DOI: 10.1016/j.ogla.2025.04.003 — PMID: 40222604
- A comparison of 24-2C SITA Faster and 10-2 SITA Standard for detecting damage in the macula in mild-stage glaucoma — Ophthalmology Glaucoma — 2025 — DOI: 10.1016/j.ogla.2025.09.009 — PMID: 41015083
- Effects of nicotinamide supplementation in normal-tension glaucoma: a crossover placebo-controlled randomised clinical trial — British Journal of Ophthalmology — 2026 — DOI: 10.1136/bjo-2025-328096 — PMID: 41167798
- Longitudinal visual field and quality-of-life change in the Treatment for Advanced Glaucoma Study — Ophthalmology — 2026 — DOI: 10.1016/j.ophtha.2026.04.020 — PMID: 42036075
- Ocular and systemic risk factors and biomarkers for primary glaucoma: an umbrella review of systematic reviews with meta-analyses — Investigative Ophthalmology & Visual Science — 2025 — DOI: 10.1167/iovs.66.12.35 — PMID: 40956021

## خدمت مرتبط

- گلوکوم (آب سیاه) و لیزرهای تخصصی — https://nooralborz.com/services/glaucoma-water-black

## برچسب ها

#گلوکوم #آب سیاه #فشار چشم #عصب بینایی #کرج #نور البرز

---

منبع: https://nooralborz.com/blog/glaucoma-types-diagnosis-treatment
ناشر: بیمارستان چشم پزشکی نور البرز، کرج
این متن نسخه ماشین خوان همان صفحه است و برای اطلاع رسانی عمومی نوشته شده.
جایگزین معاینه، تشخیص یا نظر پزشک نیست.