# انسداد مجرای اشکی و جراحی DCR: از اشک ریزش تا درمان

> اشک ریزش دائمی اغلب به معنای اشک بیشتر نیست، به معنای تخلیه نشدن آن است. این مطلب مسیر طبیعی اشک، علت های انسداد، تفاوت آن با خشکی چشم، روش های درمان و آنچه در جراحی DCR رخ می دهد را توضیح می دهد.
> صفحه اصلی این مقاله: https://nooralborz.com/blog/tear-duct-dcr-surgery-guide
> دسته: اکولوپلاستی و زیبایی چشم
> انتشار: ۲۹ شهریور ۱۴۰۵
> زمان مطالعه: 5 دقیقه

## متن مقاله

اشک پس از مرطوب کردن سطح چشم باید از دو سوراخ ریز در گوشه داخلی پلک ها وارد مسیر تخلیه شود، از کیسه اشکی بگذرد و به داخل بینی برسد. وقتی جایی از این مسیر بسته شود، اشک راهی برای رفتن ندارد و از لبه پلک سرریز می کند. به همین دلیل اشک ریزش دائمی معمولا مشکل تخلیه است نه مشکل تولید.

## علت های شایع انسداد

- تنگی یا انسداد اکتسابی مجرا، که با افزایش سن شایع تر است
- عفونت های مکرر کیسه اشکی
- ضربه به صورت و شکستگی های اطراف بینی
- التهاب مزمن بینی و سینوس ها
- انسداد مادرزادی در نوزادان
- برخی داروها و درمان های سیستمیک

## چرا خشکی چشم هم اشک ریزش می سازد؟

این یکی از نکاتی است که بیماران را گیج می کند. سطح چشم خشک و تحریک شده، رفلکس تولید اشک را فعال می کند و ناگهان موجی از اشک ساخته می شود که کیفیت لازم برای مرطوب نگه داشتن سطح را ندارد. نتیجه، چشمی است که هم خشک است و هم اشک می ریزد. تشخیص این تفاوت با معاینه انجام می شود و درمان آن با درمان انسداد کاملا متفاوت است.

## تشخیص چگونه انجام می شود؟

با معاینه پلک و موقعیت سوراخ های اشکی، بررسی وضعیت سطح چشم، و شست و شوی مجرای اشکی که نشان می دهد مسیر باز است یا بسته و انسداد در کدام بخش قرار دارد. گاهی بررسی بینی هم لازم می شود، چون انتهای مسیر آنجاست. این ارزیابی روش درمان را تعیین می کند.

## درمان بدون جراحی چه زمانی جواب می دهد؟

وقتی مشکل تنگی خفیف یا التهاب باشد، گاهی شست و شوی مجرا و درمان دارویی کافی است. در التهاب پلک و خشکی چشم، درمان همان ها اشک ریزش را برطرف می کند. در نوزادان، بیشتر موارد انسداد مادرزادی طی ماه های نخست خود به خود باز می شوند و ماساژ منظم کیسه اشکی به این روند کمک می کند؛ اگر ادامه یابد یا با عفونت همراه شود، اقدام بعدی با نظر چشم پزشک انجام می شود.

## جراحی DCR چه می کند؟

وقتی مسیر طبیعی بسته باشد، DCR مسیر تازه ای میان کیسه اشکی و داخل بینی می سازد تا اشک بتواند تخلیه شود. دو روش رایج وجود دارد: روش خارجی که از راه یک برش کوچک در کنار بینی انجام می شود، و روش داخل بینی که بدون برش پوستی و با استفاده از آندوسکوپ صورت می گیرد. انتخاب میان این دو به محل انسداد، سابقه جراحی و شرایط بینی بستگی دارد.

در بسیاری از موارد لوله سیلیکونی نازکی موقتا در مسیر گذاشته می شود تا مسیر تازه باز بماند؛ این لوله پس از مدتی که جراح تعیین می کند برداشته می شود.

## دوره نقاهت

تورم و کبودی اطراف بینی و پلک در روزهای نخست شایع است. خون آبه خفیف از بینی در روز اول می تواند رخ دهد. فین کردن شدید بینی برای مدتی ممنوع است، چون فشار هوا می تواند مسیر تازه را مختل کند. قطره ها و اسپری های تجویز شده باید منظم استفاده شوند و ویزیت های پیگیری برای بررسی باز ماندن مسیر و وضعیت لوله انجام می شود.

## چه زمانی باید فورا مراجعه کرد؟

- تورم شدید، قرمزی و درد در گوشه داخلی چشم همراه با تب، که می تواند نشانه عفونت کیسه اشکی باشد
- خونریزی مداوم از بینی پس از جراحی
- افت دید یا دوبینی
- ترشح چرکی فراوان

اورژانس چشم بیمارستان شبانه روزی است. عفونت حاد کیسه اشکی درمان فوری لازم دارد.

## اشک ریزش را نباید ساده گرفت

اشک ریزش دائمی فقط آزاردهنده نیست: مسیر بسته، محل تجمع ترشح و زمینه عفونت های مکرر است و در صورت نیاز به جراحی داخل چشم مانند آب مروارید، وجود عفونت مزمن در مسیر اشکی یک مشکل جدی محسوب می شود. به همین دلیل معمولا پیش از جراحی های داخل چشم، وضعیت مسیر اشکی بررسی می شود.

## پژوهش های تازه درباره انسداد مجرای اشکی چه می گویند؟

- **لوله گذاری در جراحی DCR:** متاآنالیز کارآزمایی های تصادفی در سال ۲۰۲۵ نشان داد گذاشتن لوله موقت در مجرا، موفقیت جراحی DCR را بیشتر کرد؛ این فایده در روش از راه پوست روشن بود و در روش آندوسکوپیک از راه بینی نه، و لوله ای که کمتر از شش هفته باقی ماند فایده داشت.
- **نوزادان:** کارآزمایی تصادفی سال ۲۰۲۶ نشان داد در نوزادان زیر یک سال، ماساژ استاندارد کیسه اشکی به مدت سه ماه از نظر اثر کمتر از پروبینگ نبود و در هیچ گروه عارضه جدی رخ نداد.
- **ریفلاکس معده:** مطالعه جمعیتی بزرگی در سال ۲۰۲۵ نشان داد بیماری ریفلاکس معده و مری با خطر بیشتر انسداد اکتسابی مجرای اشکی همراه است؛ ارتباطی که علت آن هنوز روشن نیست.
- **پیش از جراحی داخل چشم:** مروری در سال ۲۰۲۵ نشان داد انسداد مجرای اشکی میکروب های سطح چشم را افزایش می دهد و خطر عفونت پس از جراحی های داخل چشم، مانند آب مروارید، را بالا می برد؛ به همین دلیل پیش از این جراحی ها، مجرای اشکی بررسی و در صورت نیاز ابتدا درمان می شود.

مقاله های علمی تازه درباره مجاری اشکی در [کتابخانه علمی بیمارستان](https://nooralborz.com/library/lacrimal) نمایه شده اند.

## در بیمارستان چشم پزشکی نور البرز در کرج چه مسیری طی می شود؟

ارزیابی شامل معاینه پلک و مسیر اشکی و شست و شوی آن است و بر اساس نتیجه، درمان دارویی یا جراحی انتخاب می شود. خدمات مرتبط در صفحه [جراحی مجاری اشکی](https://nooralborz.com/services/tear-duct-surgery-dcr) و بخش [پلک و مجاری اشکی](https://nooralborz.com/services/category/oculoplasty) آمده است.

## اشک ریزش در نوزادان

انسداد مادرزادی مجرای اشکی شایع است و در بیشتر نوزادان طی ماه های نخست خود به خود برطرف می شود. ماساژ منظم کیسه اشکی، که پزشک روش درست آن را نشان می دهد، به باز شدن مسیر کمک می کند و تمیز نگه داشتن پلک از ترشحات لازم است. اگر اشک ریزش ادامه یابد یا عفونت مکرر رخ دهد، اقدام بعدی در زمانی که چشم پزشک تعیین می کند انجام می شود. ترشح چرکی فراوان، تورم قرمز گوشه داخلی چشم و بی قراری نوزاد، نشانه هایی هستند که نباید منتظر ماند.

## پس از جراحی، اشک ریزش کامل برطرف می شود؟

در بیشتر بیماران بهبود چشمگیر است، اما همیشه به معنای صفر شدن اشک ریزش نیست. عواملی مانند وضعیت پلک، خشکی چشم همراه و شدت التهاب مزمن بر نتیجه اثر می گذارند. اگر پس از جراحی هم اشک ریزش ادامه داشته باشد، ابتدا باز بودن مسیر بررسی می شود و سپس علت های دیگر مانند شلی پلک یا خشکی چشم مطرح می گردند.

## آیا سن بر نتیجه درمان اثر دارد؟

در نوزادان، بیشتر انسدادها خود به خود باز می شوند و مداخله زودهنگام معمولا لازم نیست. در بزرگسالان، انسداد اکتسابی خود به خود برطرف نمی شود و درمان آن جراحی است. سن بالا به تنهایی مانع جراحی نیست؛ آنچه بررسی می شود وضعیت عمومی، داروهای مصرفی و توان همکاری در دوره نقاهت است.

## قدم بعدی

ارزیابی و درمان این موضوع در **بیمارستان چشم پزشکی نور البرز** در کرج انجام می شود. مطالب [شالازیون و گل مژه](https://nooralborz.com/blog/chalazion-surgery-guide) و [جراحی پلک](https://nooralborz.com/blog/blepharoplasty-eyelid-surgery-guide) را هم ببینید. خدمات مرتبط در صفحه [جراحی مجاری اشکی](https://nooralborz.com/services/tear-duct-surgery-dcr) است. برای نوبت از [برنامه پزشکان و نوبت دهی](https://nooralborz.com/schedule) استفاده کنید و برای پوشش هزینه به [بیمه های طرف قرارداد](https://nooralborz.com/insurance) و [تعرفه ها](https://nooralborz.com/prices) سر بزنید.

## منابع

- Outcomes of dacryocystorhinostomy with or without stent insertion: a systematic review and meta-analysis — Graefe's Archive for Clinical and Experimental Ophthalmology — 2025 — DOI: 10.1007/s00417-025-07016-z — PMID: 41217508
- Standardized lacrimal sac massage vs probing for congenital nasolacrimal duct obstruction in infants: a noninferiority randomized trial — JAMA Ophthalmology — 2026 — DOI: 10.1001/jamaophthalmol.2026.3169 — PMID: 42593819
- Risk of primary acquired nasolacrimal duct obstruction among gastroesophageal reflux disease patients: a global population-based study — Eye (London) — 2025 — DOI: 10.1038/s41433-025-03759-5 — PMID: 40121348
- Altered ocular surface microbiome in nasolacrimal duct obstruction: clinical implications for intraocular surgery — Survey of Ophthalmology — 2025 — DOI: 10.1016/j.survophthal.2025.09.018 — PMID: 40992697

## خدمت مرتبط

- جراحی مجاری اشکی (DCR) — https://nooralborz.com/services/tear-duct-surgery-dcr

## برچسب ها

#مجرای اشکی #DCR #اشک ریزش #پلک #کرج #نور البرز

---

منبع: https://nooralborz.com/blog/tear-duct-dcr-surgery-guide
ناشر: بیمارستان چشم پزشکی نور البرز، کرج
این متن نسخه ماشین خوان همان صفحه است و برای اطلاع رسانی عمومی نوشته شده.
جایگزین معاینه، تشخیص یا نظر پزشک نیست.