عوارض لیزیک و فمتو اسمایل: چه چیزی شایع است و چه چیزی اورژانس است

بیشتر عوارض لیزیک، فمتو لیزیک، فمتو اسمایل و لازک موقت اند و در هفته ها تا ماه های اول کم می شوند: خشکی چشم، هاله و پخش شدن نور در شب، و نوسان دید. عارضه های جدی مانند عفونت یا نازک و برآمده شدن قرنیه نادرند، و بخش بزرگی از پیشگیری از آن ها پیش از عمل و با معاینه دقیق قرنیه انجام می شود. چند نشانه هم هست که نباید تا ویزیت بعدی صبر کرد.

چرا عوارض روش ها با هم فرق دارد؟

همه این روش ها با لیزر شکل قرنیه را تغییر می دهند، اما راه رسیدن به قرنیه متفاوت است. در لازک و PRK لایه سطحی قرنیه برداشته می شود و لیزر روی سطح کار می کند؛ این لایه در چند روز دوباره ترمیم می شود. در فمتو لیزیک با لیزر فمتوسکند یک لایه نازک (فلپ) باز می شود و لیزر زیر آن کار می کند. در فمتو اسمایل بافت از راه برش کوچکی برداشته می شود و فلپی ساخته نمی شود. همین تفاوت تعیین می کند درد، سرعت بهبود و نوع عارضه ها چگونه باشد. در بیمارستان چشم پزشکی نور البرز این سه گروه روش انجام می شود و لیزیک با تیغه (میکروکراتوم) انجام نمی شود.

عوارض شایع و موقت

خشکی چشم

گله رایج پس از جراحی لیزری، احساس خشکی، سوزش و تاری نوسان دار است، چون جراحی به طور موقت روی اعصاب سطح قرنیه و تولید اشک اثر می گذارد. متاآنالیز سال ۲۰۲۵ نشان داد پس از روش برداشت لنتیکول (فمتو اسمایل)، پایداری لایه اشک و حس قرنیه بهتر از فمتو لیزیک حفظ می شود؛ به همین دلیل برای کسی که از پیش زمینه خشکی چشم دارد، این روش ممکن است مناسب تر باشد. شرح کامل خشکی پس از عمل در مطلب خشکی چشم بعد از لیزیک آمده است.

هاله، خیرگی و دید شب

دیدن هاله دور چراغ ها یا پخش شدن نور، به ویژه در رانندگی شب، در هفته های اول شایع است و معمولا با ترمیم قرنیه کمتر می شود. مطالعه ای در سال ۲۰۲۶ که عوارض را در دوره های مختلف پس از عمل دنبال کرد، نشان داد اختلال های دید در روزها و هفته های نخست پس از PRK بیشتر از لیزیک است و این تفاوت با گذشت زمان کم می شود.

درد و ناراحتی روزهای اول

«عمل لیزیک تا چند روز درد دارد؟» پاسخ به روش بستگی دارد. پس از فمتو لیزیک و فمتو اسمایل معمولا ناراحتی کوتاه و از جنس سوزش و احساس جسم خارجی است. پس از لازک و PRK، تا ترمیم لایه سطحی قرنیه، درد و اشک ریزش چند روز ادامه دارد و قطره ها و لنز پانسمانی برای همین دوره تجویز می شوند. همان مطالعه سال ۲۰۲۶ نشان داد درد ماندگار پس از هر دو روش نادر است. اگر درد به جای کم شدن بیشتر شود، طبیعی نیست.

نوسان دید

در هفته های اول دید ممکن است صبح و عصر فرق کند یا بعد از کار با گوشی تار شود. این نوسان بیشتر به سطح خشک قرنیه مربوط است و با اشک مصنوعی و گذشت زمان بهتر می شود. نسخه نهایی دید را باید پس از تثبیت سنجید، نه در روزهای اول.

عوارض کمتر شایع که پیگیری می خواهند

کدورت سطح قرنیه پس از روش های سطحی

پس از PRK و لازک، ترمیم سطح قرنیه گاهی با کدورت خفیفی همراه است که به آن هیز می گویند. مقاله مروری سال ۲۰۲۴ درباره PRK، این کدورت را در کنار شیوه های پیشگیری و درمان آن از عوارض شناخته شده روش های سطحی می داند. برای همین مصرف منظم قطره ها و محافظت از آفتاب در ماه های اول بخشی از درمان است.

کم یا زیاد اصلاح شدن نمره

گاهی نمره کاملا صفر نمی شود یا پس از مدتی کمی برمی گردد. علت آن پاسخ متفاوت قرنیه به ترمیم است. در بیشتر موارد عینک ضعیف یا هیچ اقدامی کافی است و در برخی، پس از تثبیت کامل، اصلاح تکمیلی بررسی می شود. تصمیم درباره آن با معاینه و اندازه گیری دوباره قرنیه گرفته می شود.

مشکلات فلپ در فمتو لیزیک

در فمتو لیزیک، فلپ در هفته های اول به ویژه در برابر مالیدن چشم یا ضربه حساس است. جابجا شدن یا چین خوردن فلپ نادر است اما باید زود درمان شود. در فمتو اسمایل و روش های سطحی فلپی ساخته نمی شود.

عوارض نادر و جدی

عفونت

عفونت قرنیه پس از جراحی لیزری نادر است. قرمزی شدید، ترشح چرکی، درد فزاینده یا لکه سفید روی چشم نشانه های آن هستند و باید همان روز بررسی شوند. قطره های آنتی بیوتیک پس از عمل و پرهیز از آب آلوده و آرایش چشم برای پیشگیری از همین است.

نازک و برآمده شدن قرنیه (اکتازی)

اکتازی یعنی قرنیه پس از جراحی ضعیف و به تدریج برآمده شود و دید را تار کند. این عارضه نادر است. مرور نظام مند سال ۲۰۲۱ نشان داد احتمال آن پس از لیزیک بیشتر از PRK است و قوز قرنیه پنهان پیش از عمل نقش مهمی در آن دارد. به همین دلیل پیش از هر جراحی لیزری، شکل و ضخامت قرنیه با تصویربرداری بررسی می شود. متاآنالیز سال ۲۰۲۶ درباره قرنیه های نازک هم نشان داد PRK و ترانس PRK در این چشم ها، اگر قرنیه طبیعی باشد، روش ایمنی است و در مطالعه های بررسی شده موردی از اکتازی گزارش نشد. شرح این معاینه ها در مطلب شرایط عمل لیزیک آمده است.

چه کسانی بیشتر در معرض عارضه هستند؟

• کسی که قرنیه نازک یا شکل نامنظم دارد، یا قوز قرنیه در خانواده او هست
• کسی که از پیش خشکی چشم یا التهاب پلک دارد
• کسی که نمره چشمش در یک سال اخیر ثابت نبوده است
• در دوران بارداری و شیردهی، که نمره و اشک چشم تغییر می کند
• کسی که به برخی بیماری های خودایمنی یا دیابت کنترل نشده مبتلاست

هیچ کدام لزوما مانع عمل نیستند، اما روش مناسب یا زمان عمل را تغییر می دهند. این تصمیم در معاینه پیش از عمل گرفته می شود.

عوارض فمتو اسمایل با فمتو لیزیک و لازک چه فرقی دارد؟

هیچ روشی بی عارضه نیست و هیچ کدام برای همه بهتر نیست. فمتو اسمایل فلپ ندارد و طبق شواهد بالا اثر کمتری بر خشکی چشم دارد. فمتو لیزیک بهبود سریع و درد کم روزهای اول را دارد. لازک و PRK روزهای اول دردناک ترند اما بافت بیشتری از قرنیه دست نخورده می ماند و برای برخی قرنیه های نازک انتخاب مناسبی است. اینکه کدام برای چشم شما مناسب است به ضخامت و شکل قرنیه، نمره، خشکی چشم و شغل شما بستگی دارد. مقایسه کامل روش ها در مطلب مقایسه لازک، فمتو لیزیک و فمتو اسمایل آمده است.

چه زمانی باید همین امروز مراجعه کرد؟

• درد شدید و فزاینده که با مسکن معمول کم نمی شود
• افت ناگهانی دید پس از دوره ای که دید در حال بهتر شدن بود
• قرمزی شدید همراه با ترشح چرکی یا لکه سفید روی چشم
• ضربه به چشم پس از عمل، حتی اگر در لحظه بدون درد باشد

هیچ کدام از این موارد را تا ویزیت بعدی نگه ندارید. اورژانس چشم بیمارستان شبانه روزی است و در این شرایط بدون نوبت مراجعه کنید.

پس از عمل چه کاری از عارضه پیشگیری می کند؟

اثر اصلی را رعایت دستورهای همان روش دارد: مصرف منظم قطره ها، نمالیدن چشم، دور نگه داشتن آب و آرایش از چشم در روزهای اول، استفاده از محافظ چشم هنگام خواب و آمدن به ویزیت های پیگیری حتی وقتی چشم خوب است. دستورهای بیمارستان برای هر روش در راهنماهای مراقبت پس از فمتو لیزیک، فمتو اسمایل و لازک آمده و پرسش های بازگشت به کار و ورزش در مطلب مراقبت بعد از عمل لیزری چشم پاسخ داده شده است. مقاله های علمی تازه درباره جراحی های لیزری در کتابخانه علمی بیمارستان نمایه شده اند.

قدم بعدی

ارزیابی پیش از عمل و انتخاب روش در بیمارستان چشم پزشکی نور البرز در کرج انجام می شود. روش ها و مراحل آن ها در خدمات حذف عینک و خدمات مرتبط در صفحه لیزیک، فمتو لیزیک و PRK آمده است. برای نوبت از برنامه پزشکان و نوبت دهی استفاده کنید و برای هزینه به هزینه عمل لیزیک و حذف عینک و بیمه های طرف قرارداد سر بزنید.