عمل آب مروارید در بیماران دیابتی: پیش و پس از جراحی چه تفاوتی دارد

جراحی آب مروارید در افراد دیابتی رایج و مؤثر است و بیشتر آن ها پس از عمل دید بهتری پیدا می کنند. تفاوت در مراقبت پیرامون جراحی است: شبکیه باید پیش از عمل بررسی و در صورت نیاز درمان شود، التهاب پس از عمل با دقت بیشتری کنترل شود و پیگیری شبکیه در ماه های پس از عمل جدی تر گرفته شود.

چرا افراد دیابتی زودتر آب مروارید می گیرند؟

قند خون بالا ترکیب مایع داخل عدسی را تغییر می دهد و پروتئین های آن را زودتر کدر می کند. نتیجه آن است که آب مروارید در افراد دیابتی زودتر ظاهر می شود و سریع تر پیش می رود. مرور منتشر شده در سال ۲۰۲۴ درباره آب مروارید و دیابت یادآوری می کند که دیابت تقریبا همه بخش های چشم، از سطح قرنیه و عنبیه تا شبکیه، را درگیر می کند و هر کدام بر جراحی اثر دارد.

پیش از جراحی چه چیزهایی بررسی می شود؟

• شبکیه: معاینه ته چشم با مردمک گشاد و تصویربرداری OCT برای یافتن رتینوپاتی و ادم ماکولا. اگر ادم ماکولا وجود داشته باشد، معمولا پیش از جراحی درمان می شود.
• سطح چشم و قرنیه: خشکی چشم و کاهش حس قرنیه در دیابت شایع است و اندازه گیری های پیش از عمل را تحت تاثیر قرار می دهد.
• عنبیه و مردمک: در برخی بیماران دیابتی مردمک خوب گشاد نمی شود و جراح باید برای آن آماده باشد.
• وضعیت عمومی: قند خون، فشار خون و بیماری قلبی پیش از عمل ارزیابی می شوند.

مرور سال ۲۰۲۴ نتیجه گرفت معاینه دقیق همین بخش ها پیش از عمل، همراه با روش های پیشرفته جراحی، لنزهای تازه و استفاده درست از داروهای کمکی ضدالتهاب و ضد VEGF، نتیجه جراحی آب مروارید را در افراد دیابتی بهتر کرده است.

اگر ادم ماکولا داشته باشم چه می شود؟

جراحی می تواند التهاب داخل چشم را بیشتر کند و ادم ماکولای موجود را بدتر کند. مرور منتشر شده در سال ۲۰۲۵ نشان داد تزریق ایمپلنت کورتون داخل چشمی در زمان مناسب، به ویژه پیش از جراحی، التهاب را کم می کند و به بهبود دید در بیماران دیابتی با ادم ماکولا کمک می کند؛ نویسندگان تاکید کرده اند که دوز و زمان آن در مطالعات متفاوت بوده و هنوز پروتکل واحدی وجود ندارد. تصمیم به این تزریق و زمان آن با پزشک شبکیه است.

چه زمانی باید همین امروز مراجعه کرد؟

• درد رو به افزایش، قرمزی شدید یا ترشح در روزها و هفته های پس از عمل
• افت دید پس از بهبود اولیه
• بارانی از مگس پران، جرقه نور یا سایه در کناره دید

این ها می توانند نشانه عفونت، التهاب یا خونریزی و جداشدگی شبکیه باشند. اورژانس چشم بیمارستان شبانه روزی است و فهرست کامل نشانه های فوری در مطلب علائم اورژانس چشم آمده است.

روز جراحی با دیابت چه باید کرد؟

• درباره مصرف قرص یا انسولین در روز جراحی، از پیش با پزشک معالج دیابت و تیم بیهوشی هماهنگ کنید؛ دوز معمول ممکن است در صبح جراحی تغییر کند.
• اگر گفته شده ناشتا باشید، مراقب افت قند باشید و علائم آن، مانند لرزش، تعریق و ضعف، را به پرستار بگویید.
• دستگاه قند سنج و فهرست داروهای خود را همراه بیاورید.
• در روزهای پس از عمل هم قند را منظم کنترل کنید؛ استرس جراحی ممکن است قند را کمی بالا ببرد.

جراحی آب مروارید سرپایی است و بیشتر بیماران همان روز به خانه برمی گردند؛ بنابراین برنامه غذا و دارو را برای یک روز معمولی، نه یک بستری طولانی، تنظیم کنید.

در خود جراحی چه تفاوتی هست؟

روش جراحی همان فیکو است که در صفحه جراحی به روش فیکو توضیح داده شده. جزئیات فنی آن هم در دیابت اهمیت دارد: یک کارآزمایی تصادفی در سال ۲۰۲۶ نشان داد پایین نگه داشتن فشار داخل چشم در حین جراحی، در چشم هایی که رتینوپاتی غیرتکثیری دارند، با خون رسانی بهتر شبکیه در هفته های پس از عمل همراه بود.

انتخاب لنز هم با وضعیت شبکیه گره خورده است. در چشمی که بیماری شبکیه دارد یا ممکن است در آینده درمان شبکیه لازم داشته باشد، پزشک درباره لنزهای چندکانونی محتاط تر است. انتخاب لنز در مطلب انتخاب لنز داخل چشمی توضیح داده شده است.

پس از جراحی چه مراقبت ویژه ای لازم است؟

کنترل التهاب: تورم مرکز شبکیه پس از جراحی در افراد دیابتی بیشتر دیده می شود و قطره های ضدالتهاب را باید دقیق طبق دستور مصرف کرد. متاآنالیز سال ۲۰۲۶ نشان داد در جراحی های معمول و ساده، تزریق کورتون اطراف چشم در پایان عمل و قطره کورتون پس از عمل، تفاوت روشنی در این عارضه نداشتند؛ پس روش را پزشک بر اساس شرایط شما انتخاب می کند.

پیگیری شبکیه: مطالعه ای در سال ۲۰۲۵ نشان داد جراحی آب مروارید در دیابت نوع ۲ با پیشرفت رتینوپاتی غیرتکثیری به مرحله تکثیری در سال اول پس از عمل همراه است. به همین دلیل معاینه های ته چشم در ماه های پس از عمل، حتی اگر دیدتان خوب است، ضروری اند.

بعدها: اگر سال ها بعد به دلیل کدر شدن کپسول به لیزر YAG نیاز پیدا کردید، بدانید که در بیماران با رتینوپاتی، پس از این لیزر هم پیگیری نزدیک توصیه می شود؛ جزئیات در مطلب کدورت کپسول و لیزر YAG آمده است.

آیا قطره های گلوکوم خطر تورم شبکیه پس از جراحی را بیشتر می کنند؟

بسیاری از بیماران دیابتی همزمان گلوکوم دارند و درباره قطره های خود نگران اند. مطالعه بزرگی در سال ۲۰۲۶ نشان داد مصرف یکی از گروه های پرمصرف قطره گلوکوم پیش یا پس از جراحی آب مروارید با خطر بیشتر تورم مرکز شبکیه همراه نبود. قطره های خود را بدون مشورت قطع نکنید و فهرست کامل داروها را به جراح بدهید.

پژوهش های تازه چه می گویند؟

• ایمپلنت کورتون داخل چشمی پیش از جراحی در ادم ماکولای دیابتی مفید گزارش شده است (مرور ۲۰۲۵).
• جراحی آب مروارید در دیابت نوع ۲ با پیشرفت رتینوپاتی در سال اول همراه است؛ پیگیری لازم است (۲۰۲۵).
• فشار پایین تر حین جراحی با خون رسانی بهتر شبکیه در رتینوپاتی همراه بود (کارآزمایی تصادفی ۲۰۲۶).

مقاله های علمی تازه درباره آب مروارید در کتابخانه علمی بیمارستان نمایه شده اند.

در بیمارستان چشم پزشکی نور البرز در کرج چه مسیری طی می شود؟

برای بیماران دیابتی، وضعیت شبکیه پیش از جراحی بررسی می شود و درمانگاه قلب و مشاوره پیش از عمل در همین بیمارستان ارزیابی عمومی را انجام می دهد. مراحل جراحی و انتخاب لنز در مسیر خدمات آب مروارید و کاتاراکت و خدمات جراحی در صفحه جراحی آب مروارید آمده است. مراقبت کلی چشم در دیابت در مطلب دیابت و چشم توضیح داده شده است.

قدم بعدی

اگر دیابت دارید و دیدتان به دلیل آب مروارید کم شده، از طریق برنامه پزشکان نوبت ارزیابی بگیرید و نتیجه آخرین آزمایش قند و فهرست داروهای خود را همراه بیاورید.