تاری دید بعد از عمل آب مروارید: کدورت کپسول و لیزر YAG

اگر ماه ها یا سال ها پس از عمل آب مروارید دید دوباره مه آلود شده، علت شایع آن کدر شدن کپسولی است که لنز داخل چشمی در آن قرار دارد؛ به آن کدورت کپسول خلفی یا آب مروارید ثانویه می گویند. خود آب مروارید برنمی گردد. این کدورت با لیزر سرپایی YAG در چند دقیقه و بدون برش برطرف می شود.

آیا آب مروارید دوباره برمی گردد؟

نه. در جراحی آب مروارید، عدسی کدر طبیعی برداشته می شود و لنز داخل چشمی جای آن قرار می گیرد. عدسی برداشته شده دیگر برنمی گردد. اما جراح پوسته نازک پشتی عدسی، یعنی کپسول، را در چشم باقی می گذارد تا لنز تازه در آن جا بگیرد. در بخشی از بیماران، سلول های باقی مانده روی این کپسول رشد می کنند و آن را کدر می کنند. آکادمی چشم پزشکی آمریکا همین توضیح را برای مه آلود شدن دوباره دید پس از جراحی می دهد.

کدورت کپسول چه علائمی دارد؟

• تاری یا مه آلودگی دید که به تدریج بیشتر می شود
• خیرگی و دیدن هاله دور چراغ ها، به ویژه در رانندگی شبانه
• کم رنگ شدن رنگ ها و کاهش کنتراست
• احساسی شبیه دوران پیش از عمل آب مروارید

این علائم معمولا آهسته و طی هفته ها یا ماه ها پیش می روند. هر تاری پس از عمل هم کدورت کپسول نیست: خشکی چشم، تغییر نمره، تورم مرکز شبکیه و بیماری های شبکیه هم می توانند دید را تار کنند. به همین دلیل پیش از لیزر، چشم به طور کامل معاینه می شود.

چه زمانی باید همین امروز مراجعه کرد؟

• افت ناگهانی دید، نه تدریجی
• درد، قرمزی یا ترشح چشم پس از عمل
• دیدن ناگهانی مگس پران زیاد، جرقه نور یا سایه در کناره دید، به ویژه در روزها و هفته های پس از لیزر

این ها نشانه کدورت کپسول نیستند و می توانند عفونت، التهاب یا جداشدگی شبکیه باشند. اورژانس چشم بیمارستان شبانه روزی است و فهرست کامل نشانه های فوری در مطلب علائم اورژانس چشم آمده است.

چه کسانی بیشتر دچار کدورت کپسول می شوند؟

کدورت کپسول در افراد جوان تر و در چشم هایی که التهاب داخلی دارند بیشتر دیده می شود. مطالعه ای در سال ۲۰۲۶ روی بیماران مبتلا به یووئیت نشان داد کدورت کپسول در این گروه پس از جراحی آب مروارید شایع است و بخش قابل توجهی از آن ها در چند سال به لیزر نیاز پیدا می کنند.

طراحی و جنس لنز هم اثر دارد. یک کارآزمایی تصادفی سه ساله در سال ۲۰۲۴ نشان داد دو لنز آکریلیک آبگریز با طراحی مشابه، هر دو میزان پایینی از کدورت کپسول و نیاز به لیزر داشتند و نویسندگان جنس آبگریز، سطح صاف لنز و لبه تیز پشتی آن را عامل اصلی پیشگیری دانستند. مطالعه دیگری در همان سال نشان داد وقتی کپسول کاملا به سطح لنز می چسبد، نیاز به لیزر کمتر و کیفیت دید بهتر است. انتخاب لنز پیش از عمل در مطلب انتخاب لنز داخل چشمی توضیح داده شده است.

لیزر YAG چگونه انجام می شود؟

1. مردمک با قطره گشاد می شود و قطره بی حسی ریخته می شود.
2. بیمار پشت دستگاه لیزر می نشیند، مانند معاینه معمولی چشم.
3. پزشک با پالس های کوتاه لیزر، دریچه کوچکی در مرکز کپسول کدر باز می کند.
4. کار چند دقیقه طول می کشد، دردی ندارد و نیازی به برش یا بخیه نیست.

بیشتر بیماران همان روز یا یکی دو روز بعد بهبود دید را متوجه می شوند. تا چند ساعت به دلیل قطره گشادکننده دید نزدیک تار است؛ بهتر است همراه داشته باشید و خودتان رانندگی نکنید. چون کپسول باز شده دوباره کدر نمی شود، لیزر معمولا یک بار کافی است.

پس از لیزر چه مراقبتی لازم است؟

• قطره هایی را که پزشک تجویز کرده، معمولا یک قطره ضدالتهاب و گاهی قطره کاهنده فشار، طبق دستور مصرف کنید.
• همان روز می توانید به کارهای معمول برگردید؛ فقط تا اثر قطره گشادکننده تمام نشده، رانندگی نکنید.
• چشم را نمالید و اگر دچار خشکی چشم هستید، اشک مصنوعی را ادامه دهید.
• در ویزیت پیگیری که پزشک تعیین می کند، فشار چشم و شبکیه دوباره بررسی می شوند.
• هر جرقه نور تازه، بارانی از مگس پران یا سایه در کناره دید را همان روز گزارش کنید.

آیا می توان از کدورت کپسول پیشگیری کرد؟

پیشگیری کامل ممکن نیست، اما احتمال آن را می توان کم کرد. آنچه اثر اصلی را دارد پیش از عمل و در اتاق عمل تعیین می شود: جنس و طراحی لنز، تمیز کردن دقیق کپسول از بقایای عدسی و قرار گرفتن درست لنز در کپسول. کنترل التهاب چشم پیش و پس از جراحی، به ویژه در بیماران یووئیت، هم نقش دارد. پس از عمل، کاری از سوی بیمار آن را به طور قابل اندازه گیری کم نمی کند؛ آنچه مهم است، مراجعه به موقع هنگام تاری تدریجی است.

لیزر YAG چه خطرهایی دارد؟

لیزر YAG اقدامی کم خطر است، اما بی خطر نیست:

• مگس پران تازه: ذرات کپسول باز شده تا چند هفته به صورت لکه های شناور دیده می شوند و معمولا کم می شوند.
• افزایش فشار چشم: ممکن است در ساعات پس از لیزر رخ دهد؛ به همین دلیل فشار بررسی و در صورت نیاز قطره داده می شود.
• تورم مرکز شبکیه و جداشدگی شبکیه: نادرند، اما در افراد نزدیک بین شدید باید جدی گرفته شوند.
• در دیابت: مطالعه ای در سال ۲۰۲۶ نشان داد لیزر YAG در بیمارانی که رتینوپاتی دیابتی غیرتکثیری دارند با خطر بیشتر پیشرفت رتینوپاتی همراه بود و پیگیری نزدیک پس از لیزر را توصیه کرد.
• در یووئیت: همان مطالعه سال ۲۰۲۶ عوارض لیزر را در بیماران جوان تر و کسانی که التهاب آن ها کمتر از سه ماه آرام بوده، بیشتر گزارش کرد؛ پس زمان لیزر باید با کنترل التهاب هماهنگ شود.

پژوهش های تازه چه می گویند؟

• جنس و طراحی لنز در پیشگیری از کدورت کپسول نقش اصلی دارند (کارآزمایی تصادفی ۲۰۲۴).
• بیماران دیابتی با رتینوپاتی پس از لیزر YAG پیگیری نزدیک لازم دارند (۲۰۲۶).
• کدورت کپسول را اکنون می توان با تصویربرداری OCT بخش جلویی چشم به طور عینی اندازه گرفت؛ روشی که در سال ۲۰۲۵ معرفی شد و تصمیم گیری را از قضاوت چشمی به اندازه گیری نزدیک تر می کند.

مقاله های علمی تازه درباره آب مروارید در کتابخانه علمی بیمارستان نمایه شده اند.

در بیمارستان چشم پزشکی نور البرز در کرج چه مسیری طی می شود؟

ابتدا معاینه کامل انجام می شود تا معلوم شود تاری از کدورت کپسول است یا علت دیگری دارد. اگر کدورت کپسول علت باشد، لیزر YAG به صورت سرپایی در بیمارستان انجام می شود. توضیح این اقدام در کنار مقایسه روش های جراحی در صفحه مقایسه جراحی معمولی و لیزری آب مروارید و خدمات جراحی آب مروارید در صفحه جراحی آب مروارید آمده است.

هزینه و بیمه

تعرفه ها در صفحه تعرفه ها و بیمه های طرف قرارداد در صفحه بیمه ها آمده است.

قدم بعدی

اگر پس از عمل آب مروارید دیدتان به تدریج مه آلود شده، از طریق برنامه پزشکان نوبت معاینه بگیرید. اگر دیابت دارید، مطلب دیابت و چشم و اگر هنوز جراحی نکرده اید، مطلب آب مروارید: علائم و زمان عمل را بخوانید.