علائم اورژانس چشم: چه زمانی نباید تا فردا صبر کرد

افت ناگهانی دید، درد شدید چشم، دیدن پرده یا سایه در میدان دید، ضربه به چشم و پاشیدن مواد شیمیایی، فوریت چشم پزشکی هستند و نباید تا فردا صبر کرد. در بسیاری از این موارد، چند ساعت تاخیر نتیجه بینایی را تغییر می دهد. اورژانس چشم بیمارستان چشم پزشکی نور البرز در کرج شبانه روزی است.

کدام علائم فوری هستند؟

این فهرست را در هر ساعتی از شبانه روز جدی بگیرید:

افت ناگهانی دید بدون درد چه معنایی می تواند داشته باشد؟

افت دید بی درد گاهی خطرناک تر از درد است، چون فرد آن را جدی نمی گیرد. یکی از علت های آن انسداد شریان شبکیه است؛ نوعی سکته در چشم. متاآنالیز سال ۲۰۲۵ نشان داد انسداد شریان شبکیه نشانه ای هشداردهنده برای خطر بیماری های قلبی است و فرد مبتلا به بررسی کامل قلب و عروق نیاز دارد. پس این علامت هم برای چشم و هم برای بقیه بدن فوری است.

در افراد مسن، افت دید ناگهانی همراه با سردرد تازه، درد هنگام جویدن، حساسیت پوست سر یا تب خفیف می تواند نشانه التهاب شریان گیجگاهی باشد. آکادمی چشم پزشکی آمریکا این بیماری را فوری می داند، چون بدون درمان سریع می تواند چشم دیگر را هم درگیر کند.

مگس پران و جرقه نور کی فوری است؟

بیشتر مگس پران ها بی خطرند. اما شروع ناگهانی آن ها، به ویژه همراه با جرقه نور یا سایه در کناره دید، می تواند نشانه پارگی شبکیه باشد. راهنمای آکادمی چشم پزشکی آمریکا درباره جداشدگی زجاجیه و پارگی شبکیه، معاینه ته چشم با مردمک گشاد را در این شرایط توصیه می کند. توضیح کامل در مطلب مگس پران و جرقه های نوری آمده است.

اگر ماده شیمیایی به چشم پاشید چه کنیم؟

• بلافاصله چشم را با مقدار زیادی آب تمیز بشویید؛ پیش از هر کار دیگری
• پلک ها را با انگشت باز نگه دارید تا آب به همه سطح چشم برسد
• پس از شستشو، فورا به اورژانس بروید
• ظرف یا برچسب ماده شیمیایی را همراه بیاورید؛ بعضی مواد، به ویژه مواد قلیایی مانند سفیدکننده ها و آهک، آسیب بیشتری می زنند

این همان توصیه آکادمی چشم پزشکی آمریکاست. در سوختگی شیمیایی، دقایق اول شستشو از هر درمانی در بیمارستان مهم تر است.

اگر ضربه به چشم خورد یا چیزی در آن فرو رفت چه کنیم؟

• چشم را نمالید و روی آن فشار نیاورید
• جسمی را که در چشم فرو رفته بیرون نکشید
• اگر چشم بریده یا سوراخ شده، آن را با آب نشویید
• یک محافظ سفت، مانند ته یک لیوان کاغذی، روی چشم بگذارید طوری که به خود چشم فشار نیاورد
• بدون مشورت پزشک قطره یا پماد نریزید
• مسکن هایی مانند آسپرین و ایبوپروفن نخورید، چون خونریزی را بیشتر می کنند

حتی ضربه ای که خفیف به نظر می رسد می تواند باعث خونریزی داخل چشم یا جداشدگی شبکیه شود و بررسی لازم دارد. متاآنالیز سال ۲۰۲۶ نشان داد نمره هایی که پزشکان برای پیش بینی نتیجه پارگی کره چشم به کار می برند با نتیجه نهایی ارتباط دارند، اما پیش بینی آن ها دقیق نیست؛ به همین دلیل هر آسیب نافذ باید سریع جراحی و پیگیری شود، نه اینکه از روی ظاهر اولیه قضاوت شود.

اگر ذره ای در چشم رفت چه کنیم؟

گرد و خاک و شن معمولا با اشک و پلک زدن بیرون می آید. چند بار پلک بزنید و چشم را با آب تمیز یا سرم شستشو بشویید. اگر ذره فلزی یا شیشه ای وارد چشم شده، مثلا هنگام جوشکاری، سنگ زدن یا چکش کاری، خطر بیشتر است: ممکن است در قرنیه بنشیند یا وارد چشم شود. اگر پس از شستشو هنوز احساس جسم خارجی دارید، یا ذره از جنس فلز بوده، همان روز مراجعه کنید.

پس از جراحی یا تزریق چشم چه علائمی فوری است؟

درد رو به افزایش، قرمزی شدید، افت دید یا ترشح در روزهای پس از جراحی آب مروارید یا تزریق داخل چشمی می تواند نشانه عفونت داخل چشم باشد. اجماع انجمن های آسیا و اقیانوسیه در سال ۲۰۲۵ تشخیص و درمان سریع این عفونت را برای حفظ بینایی ضروری دانسته است. این علائم را تا ویزیت پیگیری بعدی نگه ندارید.

چگونه از آسیب چشم پیشگیری کنیم؟

بیشتر آسیب های چشم با یک عینک محافظ ساده قابل پیشگیری است. آکادمی چشم پزشکی آمریکا این موارد را پرخطر می داند:

• کار با ابزارهای برقی، جوشکاری، سنگ زنی و چکش کاری
• کار با مواد شیمیایی و شوینده های قوی در خانه و محل کار
• ورزش هایی مانند راکتی ها، فوتبال و بسکتبال
• ترقه و مواد آتش بازی، به ویژه در شب های چهارشنبه سوری
• بازی کودکان با اسباب بازی های پرتابی و تیرکمان

عینک طبی معمولی محافظ نیست و ممکن است هنگام ضربه بشکند. مواد شوینده و شیمیایی را دور از دسترس کودکان نگه دارید.

پژوهش های تازه چه می گویند؟

• انسداد شریان شبکیه نشانه هشداردهنده بیماری قلبی است و بررسی قلب را لازم می کند (متاآنالیز ۲۰۲۵).
• نمره های پیش بینی آسیب نافذ چشم مفیدند، اما جای معاینه و درمان سریع را نمی گیرند (متاآنالیز ۲۰۲۶).

مقاله های علمی تازه درباره آسیب های چشم در کتابخانه علمی بیمارستان نمایه شده اند.

اورژانس چشم بیمارستان چشم پزشکی نور البرز در کرج چگونه کار می کند؟

اورژانس چشم بیمارستان در کرج شبانه روزی است و فوق تخصص های کشیک در دسترس هستند. معاینه، تصویربرداری لازم و در صورت نیاز جراحی فوری در همین بیمارستان انجام می شود. نشانی و شماره تماس در صفحه تماس با ما آمده است. خدمات شبکیه در صفحه شبکیه و ویترکتومی و خدمات گلوکوم در صفحه گلوکوم معرفی شده اند.

برای علائم غیرفوری چه کنیم؟

خارش، سوزش خفیف، خستگی چشم یا تاری که با پلک زدن بهتر می شود معمولا فوری نیستند و در درمانگاه بررسی می شوند. از طریق برنامه پزشکان نوبت بگیرید. خشکی چشم در مطلب خشکی چشم و فشار چشم در مطلب فشار چشم بالا توضیح داده شده است.